علائم آخرالزما ن در نهج البلاغه

 

معرفی اجمالی نهج البلاغه:
نهج البلاغه کتابی است فروتر از کلام خدا و فراتر از سخن بشر. کتابی که طراز فصاحت است این کتاب و پیرایه بلاغت . عربیت را بها افزاید و دین و دنیا را به کار آید. نهج البلاغه دائره المعارفی از فرهنگ اسلامی است که خواست امام علیه السلام در آن تدریس علوم طبیعی و یا فهماندن نکته های فلسفی و یا تاریخی نیست. سخنان مولا علی علیه السلام در طرح این مباحث همچون قرآن کریم است که به زبان موعظت از هر پدیده محسوس یا معقولی نمونه ای روشن و قابل درک در پیش چشم بیننده و شنونده قرار می دهد. پس آرام آرام او را با خود به سر منزلی می برد که باید بدان برسد.

نهج البلاغه راهنمای گمراهان و چاره ی بیچارگان است. کسی که خواهان سعادت همیشگی است لازم باشد که این کتاب را سرمشق خود قرار دهد و از سخنان آن پند گرفته و به فرامینش عمل کند.1

دیدگاه نهج البلاغه از لحاظ حدیث، ادب و تاریخ از عالی ترین درجه اعتبار و سندیت برخوردار می باشد و سخنان برگزیده باب مدینه العلم رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم ، امام علی بن ابیطالب علیه السلام به عنوان متقن و محکم ترین سخن بعد از کلام وحی و سخنان پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم می باشد.2

 

مهدویت در نهج البلاغه:
این سؤال مطرح می شود که موضوع مهدویت در اسلام به طور کلی و انطباق آن با امام دوازدهم شیعه، حضرت حجه بن الحسن العسکری از نظر نهج البلاغه چگونه و تا چه حد از واقعیت برخوردار و قابل قبول است؟3

موضوع مهدی منتظر در نهج البلاغه منشعب از دو رشته از سخنان امام علیعلیه السلام می باشد به عبارت دیگر، مسئله مهدویت و ظهور حضرتش در آخر الزمان در کتاب نهج البلاغه از دو نظر قابل بررسی و دارای زمینه برای مطالعه و تحقیق است:
1- از نظر ملاحم و پیشگویی هایی که امام علی بن ابیطالب علیه السلام در مورد روی کار آمدن امثالی مانند بنی امیه و  حکومت حجاج بن یوسف، سقوط بنی امیه، زمامداری بنی العباس، قیام زنج در بصره، فتنه مغول و غیره که در گذشته به وقوع پیوسته است.

2- از دیدگاه دیگر مربوط به آینده که خبرهای او درباره آینده جهان است. از قبیل حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و قیام جهانی آن بزرگوار که به خواست خدا در آینده به وقوع خواهد پیوست.

قسمت دوم خودش شامل دو بخش است که آن دو عبارتند از:
الف- بخش ویژه امامت و رهبری اهل بیت علیهم السلام و غیره از نظر کلی.
ب- بخش ویژه امامت و رهبری مطلقه و جهانی حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف است.4

نکته قابل توجه اینجاست که همانگونه که قسم اول پیشگویی های امام از حوادث آینده همگی عیناً به وقوع پیوسته و طبق سخنان امام علی علیه السلام درآمده است، پس بدون شک قسم دوم این پیشگویی ها هم که راجع به صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه الشریف می باشد مطابق با سخن امام در آینده به وقوع خواهد پیوست و این امری است که باید به آن یقین داشته باشیم.

 

علائم آخر الزمان در نهج البلاغه: 
بخش عمده ای از خطبه های نهج البلاغه که در آن ها اشاره به امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف دارد، مربوط می شود به علائم و نشانه های آخر الزمان، از جمله حضرت در خطبه 187 می فرمایند:
ألا فتوقعوا ما یکون من إدبار أمورکم ، و انقطاع وصلکم و استعمال صغارکم ، ذلک حیث یکون المعطی أعظم اجرا من المعطی. ذاک حیث تسکرون من غیر شراب، بل من النعمه و النعیم و تحلفون من غیر اضطرار و تکذبون من غیر إحراج . ذاک اذا عضکم البلاء کما یعض القتب ، غارب البعیر ما أطول هذا العناء و أبعد هذا الرجاء5
هان ای مردم در آینده پشت کردن روزگار خوش، و قطع شدن پیوندها و روی کار آمدن خردسالان را انتظار کشید، و این روزگاری است که ضربات شمشیر بر مؤمن آسان تر از یافتن مال حلال است، روزگاری که پاداش گیرنده از دهنده بیشتر است و آن روزگاری که بی نوشیدن شراب مست می شوید، با فراوانی نعمت ها بدون اجبار سوگند می  خورید و نه از روی ناچاری دروغ می گویید و آن روزگاری است که بلاها شما را می گزد چونان گزیدن و زخم کردن دوش شتران از پالان! آه! آن رنج و اندوه چقدر طولانی و امید گشایش چقدر دور است!

یا در خطبه 156 آن حضرت از قول پیامبر خدا صلی الله علیه و آله وسلم چنین می فرمایند:
و قال: یا علی إن القوم سیفتنون بأموالهم و یمنون بدینهم علی ربهم و یتمنون رحمه ، و یأمنون سطوته و یستحلون حرامه بالشبهات الکاذبه ، و الاهواء الساهیه ، فیستحلون الخمر بالنبیذ ، و السحت بالهدیه و الربا بالبیع 6

و پیامبر خدا صلی الله علیه و آله وسلم فرمود: « ای علی! همانا این مردم به زودی با اموالشان دچار فتنه و آزمایش می شوند و در دینداری بر خدا منت می گذارند، با این حال انتظار رحمت او را دارند، و از قدرت و خشم خدا خود را ایمن می پندارند. حرام خدا را با شبهات دروغین و هوسهای غفلت زا، حلال می کنند «شراب» را به بهانه اینکه «آب انگور» است و رشوه را که «هدیه» است و ربا را که «نوعی معامله» است حلال می شمارند!»

همچنین در حکمت 102 از  مسخ ارزش ها در آن زمان چنین می فرمایند:
یأتی علی الناس زمان لایقرب فیه الا الماحل و لایظرف فیه الا الفاجر و لایضعف فیه الا المنصف ، یعدون الصدقه فیه غرما و صله الرحم منا و العباده استطاله علی الناس! فعند ذلک یکون السلطان بمشوره النساء و اماره الصبیان و  تدبیر الخصیان 7
روزگاری بر مردم خواهد آمد که محترم نشمارند جز سخن چین را، و خوششان نیاید جز از بدکار هرزه، و ناتوان نگردد جز عادل. در آن روزگار کمک به نیازمندان خسارت و پیوند با خویشاوندان منت گذاری و عبادت نوعی برتری طلبی بر مردم است در آن زمان حکومت با مشورت زنان ، فرماندهی خردسالان و تدبیر خواجگان اداره می گردد.

چنانکه می بینیم در این فرمایشات گهربار، امام علی علیه السلام از فرماندهی خردسالان سخن به میان می آورند. اینگونه به نظر می رسد که اشاره به فرزند سالاری در خانواده های امروزی ما داشته باشد و یا تعبیر هدیه برای شرعی نشان دادن رشوه، همان چیزی است که در زمان حال به چشم می خورد.

از دیگر آن علائم عبارتند از این که: پرده های عفت و شرم پاره می گردد، زناکاری و تجاوزهای ناموسی علنی می شود، مالهای یتیمان را حلال می شمارند و می خورند ، در کیلو کم و کاست می کنند. به نام امانت داری خیانت می کنند مردها خود را به شکل زنان و زنان خویش را به صورت مردها در می آورند به احکام و دستورات نماز بی اعتنایی می کنند8، قنوات خشک می شود و قبایل و عشایر از فرمان امام عادل بیرون می روند، عبور از بیابانهای میان مکه و بصره ممنوع می شود، مرگ در فقها شایع می شود، دشنام دادن به پدر و مادر شعارشان می گردد، برکت از سال و ماه و روز و هفته برداشته می شود به طوری که هر سالی به مقدار یک روز و هر روزی به مقدار یک ساعت گردد،برای اهل آن دوران،چهره های پاکیزه و باطنهای بدسگالی می باشد.مردم به سه گونه حج بجا می آورند،ثروتمندان برای گردش و استراحت ، میانه حالان برای تجارت و فقرا برای گدایی، زنان از راه شرمگاه خود امرار معاش می کنند.9 اینها همگی بیان حضرت علی علیه السلام می باشد.

حضرت از مسئولیت سرمایه داری در آن دوران سخن به میان می آورند که:
یأتی علی الناس زمان عضوض، یعض الموسر فیه علی ما فی یدیه و لم یؤمر بذلک ، قال الله تعالی «و لاتنسوا الفضل بینکم 10 تنهد فیه الاشرار و تستذل الاخیار و یبایع المضطرون و قد نهی رسول الله صلی الله علیه و آله وسلمعن بیع المضطرین 11
مردم را روزگاری دشوار در پیش است که توانگر اموال خود را سخت نگهدارد، در صورتی که به بخل ورزی فرمان داده نشد. خدای سبحان فرمود: «بخشش میان خود را فراموش نکنید» بدان در آن روزگار، بلند مقام و نیکان خوار گردند و با درماندگان به ناچاری خرید و فروش می کنند در حالی که رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلماز معامله با درماندگان نهی فرموده.

 

الف- مؤمنین در آخر الزمان:
در چنین روزگاری آیا مؤمنین حقیقی هم دچار همین فتنه و فسادها خواهند شد؟ پاسخ را درکلام مولا می جوییم آنجا که می فرمایند:
و ذلک زمان لاینجو فیه لا کل مؤمن نومه و اعلام السلری لیسوا بالمساییح و لا المذاییع البذر، اولئک یفتح الله لهم أبوال رحمته و یکشف عنه ضراء نقمته 12
و این روزگاری است که جز مؤمن بی نام و نشان از آن رهایی نیابد؛ در میان مردم است او را نشناسند. . در میان جمعیت که نباشد کسی سراغ او را نگیرد. آنها چراغ های هدایت و نشانه های رستگاری اند، نه فتنه انگیزند و اهل فساد، و نه سخنان دیگران و زشتی این و آن را به مردم رسانند، خدا درهای رحمت را به روی آنان باز کرده و سختی عذاب خویش را از آنان گرفته است.

 

ب- فقها و قضات در آخر الزمان
حضرت علی علیه السلام در وصف فقهای آخرالزمان می فرمایند:
فقیهان آخر الزمان طبق آنچه که دلشان بخواهد فتوا می دهند و قاضی هایشان به چیزی که نمی دانند حکم می کنند و بیشتر آنها به دروغ شهادت می دهند. کسی که پول دارد در نزد آنها عزیز و محترم است ولی شخصی که بی پول باشد در پیش آنها زبون و حقیر است. 13

 

ج- سرنوشت اسلام و قرآن در آخر الزمان
حضرت علیعلیه السلام در حکمت 369 نهج البلاغه آینده اسلام و قرآن را تأسف بار می دانند و می فرمایند:
یأتی علی الناس زمان لایبقی فیهم من القرآن الا رسمه و من الاسلام الا اسمه و مساجدهم یومئذ عامره من البناء خراب من الهدی، سکانها و عمارها شر اهل الارض منهم تخرج الفتنه و الیهم تأوی الخطیئه یردون من شذ عنها فیها و یسوقون من تأخر عنها الیها یقول الله سبحانه : « فبی حلفت لأبعثن علی اولئک فتنه تترک الحلیم فیها حیران»14 و قد فعل و نحن نستقبل الله عثره الغفله.15
روزگاری بر مردم خواهد آمد که از قرآن جز نشانی و از اسلام جز نامی باقی نخواهد ماند. مسجدهای آنان در آن روزگار آبادان، اما از هدایت ویران است. مسجد نشینان و سازندگان بناهای شکوهمند مساجد، بدترین مردم زمین می باشند که کانون هر فتنه و جایگاه هر گونه خطاکاری اند، هر کس از فتنه بر کنار است او را به فتنه باز گردانند، و هر کس که از فتنه عقب مانده او را به فتنه ها کشاندند، که خدای بزرگ فرماید: «به خودم سوگند، بر آنان فتنه ای بگمارم که انسان شکیبا در آن سرگردان ماند» و چنین کرده است و ما از خدا می خواهیم که از لغزش غفلت ها درگذرد.

در جایی دیگر از سخنان آن حضرت است که می فرمایند: قرآن زیور داده می شود. به سبب کینه و دشمنی با یکدیگر نمازی در مساجد به پا داشته نشود و از آن به مجلس خورد و خوراک استفاده شود.16

در این شرایط از اسلام راستین دیگر اثری نخواهیم دید. همچنانکه حضرت هم اشاره به این مصیبت دارند:
سیأتی علیکم زمان یکفأ فیه الإسلام کما یکفأ الاناء لما فیه 17
بزودی زمانی بر شما خواهد رسید که اسلام چونان ظرف واژگون شده، آنچه در آن است ریخته می شود.

به نظر می رسد اشاره امام علیه السلام به این موضوع باشد که رفته رفته ایمان مردم رو به سستی و کجی نهاده، به گونه ای که مستحبات را از واجبات مهمتر دانسته و حرام خدا را حلال شمرده و در نهایت احکام الهی را به اختیار و یا از روی جهل جابجا می کنند، به طوری که اسلام واقعی و راستین از بین رفته و گویی ظرفی است خالی از ماده نافع که فقط ظاهری زیبا از ظرف مانده است که این موارد در جامعه کنونی ما نیز محسوس است.

قاعدتاً در چنین شرایطی عذاب و مجازات الهی بر چنین مردمی حتمی است و گناه آنان دامنگیرشان خواهد شد همانطور که مولا علی علیه السلام می فرمایند: کیفر این زشتی ها این است که خداوند آنها را از فیوضات خود محروم می کند تا جای که ماه شوال برای آنها مخفی  می شود، به طوری که گاهی دو شبه دیده می شود که معلوم می شود روز عید فطر را به عنوان ماه رمضان روزه گرفته اند با اینکه روزه آن حرام بوده است و زمانی شب اول رمضان مخفی می شود که دو روز آن را روزه نگرفته و به عنوان آخر ماه شعبان می خورند و روز عید فطر را به خیال آخر ماه رمضان روزه می گیرند. در این وقت باید ترسید از اینکه خداوند به طور ناگهانی آنها را کیفر کند. (مانند زلزله، طوفان و سیل) چرا که به دنبال آن کارها بلاها مردم را فرا می گیرد تا جایی که کسانی که صبح سالم هستند ولی شب درون خاک و قبر آرمیده اند و گاهی شب سالم اند و بامدادان جزء مردگان هستند. وقتی چنین روزگاری پیش آمد لازم است انسان همیشه وصیت کرده باشد که مبادا بلایی بر او فرود آید و بدون وصیت بمیرد و واجب است نماز را در اول وقت آن بخواند چون ممکن است تا آخر وقت زنده نباشد. هر یک از شما آن زمان را درک کرد بدون وضو نخوابد و اگر برایش ممکن باشد همیشه با وضو باشد چه ترس آن است که مرگ ناگهانی برسد لذا خوب است با وضو باشد که روح وی با طهارت خدا را ملاقات نماید.18

نهج البلاغه هم سرگردانی این مردم را چنین بازگو می فرمایند:
و اخذوا یمینا و شمالا ظعنا فی مسالک الغی و تدکا  لمذاهب الرشد فلاتستعجلوا ما هو کائن مرصد و لاتستبطئوا ما یجیء به الغد فکم من مستعجل بما إن أدرکه ود أنه لم یدرکه و ما أقرب الیوم من تباشیر غد.19
به راههای چپ و راست رفتند و راه ضلالت و گمراهی پیمودند و راه روشن هدایت را گذاشتند، پس درباره آنچه که باید باشد شتاب نکنید، و آنچه را که در آینده باید بیاید دیر مشمارید، چه بسا کسی برای رسیدن به چیزی شتاب می کند اما وقتی به آن رسید دوست دارد که کاش آن را نمی دید و چه نزدیک است امروز ما به فردایی که سپیده آن آشکار شد.

 

د- حوادث خونین آخر الزمان و هنگامه ظهور
حضرت در خطبه 138 می فرمایند:
حتی تقوم الحرب بکم علی ساق، بادیاً نواجذها، مملوءه اخلافها، حلوا رضاعها، علقما عاقبتها، الاوفی غد- و سیأتی غد بما لاترفون- یأخذ الوالی من غیرها عما لها علی مساوی اعمالها و تخرج له لاارض أفالیذ کبدها و تلقی الیه سلما مقالیدها فیریکم کیف عدل السیره و یحیی میت الکتاب و السنه.20
در آینده آتش جنگ میان شما افروخته می شود، و چنگ و دندان نشان می دهد، با پستانهایی پر شیر که مکیدن آن شیرین، اما پایانی تلخ و زهرآگین دارد به سوی شما می آید. آگاه باشید! فردایی که شما را از آن هیچ شناختی نیست، زمامداری حاکمیت پیدا می کند که غیر از خاندان حکومت های امروزی است. (حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف) عمال و کارگزاران حکومتها را بر اعمال بدشان کیفر خواهد داد، زمین میوه های دل خود (معادل طلا و نقره) را برای او بیرون می ریزد و کلیدهایش را به او می سپارد، او روش عادلانه در حکومت حق را به شما می نمایاند و کتاب خدا و سنت پیامبر صلی الله علیه و آله وسلمرا که تا آن روز متروک ماندند، زنده می کند.

از دیگر جنگهایی آن حضرت در فرمایشات خود به آن اشاره کرده اند عبارت است از اینکه:
گروه پهن بینی ها از جانب مشرق ظاهر می گردند که پست است استخوانهای بینیهایشان و به توهم کوتاه بالایان درشت اندام بزرگ پیکر که مردمانی نیک و گرانمایه (ظاهرا مداد بن حسنی و شعیب بن صالح باشند) بر آنها غالب می شوند و معیوب می کنند زنهای آزاد را و مالک می شوند جزیره ها را. آنان سرمنشأ نیرنگها و فریبکاریها و بی وفاییها می باشند. آنان خراسان را ویران می کنند و ملازمین خانها را از خانه شینی به کارشان باز می گردانند و حصارها را ویران کرده آشکار می کنند آنچه را پنهان و حفظ شده است. آنگاه ساخساران قطع کنند و عراق را فتح نمایند و در مخالفت و دشمنی و زیان رساندن و خونی که ریخته می شود بر یکدیگر سبقت جویند. در این هنگام در انتظار خروج صاحب الزمان باشید.21

 

ﻫ - وقوع زلزله در شام
مغیره بن سعید از امام باقرعلیه السلام روایت کرده که آن حضرت فرمود: امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: در هنگامی که دو نیزه در شام برخورد کند (رد و بدل شوند) از یکدیگر بازنگردند مگر آنکه نشانه ای از نشانه های خداوند پدیدار شود. عرض شد ای امیرالمؤمنین آن نشانه چیست؟ فرمود: زلزله ای است که در شام روی می دهد و در آن بیش از صدهزار تن به هلاکت می رسد. خداوند آن واقعه را رحمتی برای مؤمنان و عذابی برای کافران قرار می دهد. چون چنان شود پس به سواران مرکبهای سفید و سیاه و گوش و دم بریده بنگرید و نیز به پرچم های زرد که از مغرب روی می آورد تا به شام برسند و این به هنگام بزرگترین بی تابی و اندوه، مرگ سرخ است پس وقتی چنان شد به فرو رفتن قریه ای از دمشق که به آن «هرستا» گفته می شود بنگرید و چون چنین شود پسر جگر خواره (هند) از وادی یابس (دره خشک) خروج کند تا بر منبر دمشق نشینند و چون چنین شود منتظر خروج مهدی علیه السلام باشید.22

 

و- خروج سفیانی
روایات زیادی رسیده است که شخص با نام «سفیانی» و از نسل ابوسفیان با اسلام جنگ می کند. حضرت به نقطه شروع فتنه سفیانی و صفات او و سنگینی جنگ و اثرات مخرب آن اشاره دارد:
کانی به قد نعق بالشام و فحص برایاته فی ضواحی کوفان، فعطف علیها عطف الضروس و فرش الارض بالرووس. قد فغرت فاغدته و و ثقلت فی الارض وطأته ، بعید الجوله ، عظیم الصوله . ولله لیشردنکم فی اطراف الارض حتی لایبقی منکم الا قلیل کالکحل فی العین.24
گویی او را می بینیم که از شام فریاد برمی آورد و با پرچم هایش پیرامون کوفه را پر می کند و چونان شتر خشمگین به کوفه یورش می آورد، زمین را با سرهای بریده فرش می کند، دهانش گشاده، گام هایش را سخت و سنگین بر زمین می کوبد، تاخت و تاز او بی امان و پایدار و هجوم او سخت و دشوار است. به خدا سوگند شما را وی در اطراف زمین می پراکند، آنگونه که اندکی از شما باقی خواهد ماند چونان باقیمانده سرمه در اطراف چشم.

امام شروع جنگ را از شام می دانند. اما شام کجاست؟ چرا فتنه از شام سر بر می آورد و چرا صیحه زننده و شروع کننده از نسل ابوسفیان است؟

شام جایی است که بذر فتنه کاشته شده در سقیفه را در خود پرورش می دهد. شام مرکز شومی است که انحراف و تحریف از آن جا جوانه می زند. محیط امنی که دور از چشمان امت شکل یافته پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم ، ساختار امت تربیت شده را در هم می ریزد. جاهلیت ثانی را سامان می دهد. این است که شام آنطور که آغاز فجور را تدارک می بیند آخرین فتنه گریها را نیز علیه اسلام شکل می دهد. آن طور که مصلح آخر الزمان از نسل محمد صلی الله علیه و آله وسلم و علی علیه السلام و حسین علیه السلام است مفسد آخر الزمان از نسل ابوسفیان معاویه و یزید است و این است که مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در مکه و مدینه مکان بعثت پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و نشر رسالت ظهور می کند و سفیانی در شام.

در پایان تاریخ بار دیگر کوفه تاراج می شود و سفیانی مانند شتر خشمناک چهره در هم می کشد. او زمین را از سرهای آدم ها فرش می کند و دهانش را برای بلعیدن همه سرمایه ها باز می کند. زیرا از نسل معاویه است که به نفرین پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم گرفتار شده، هرگز سیر نمی شود. او همه را در زیر لگدهای سنگین شده از ستم نفس گیر می کند و حوزه چپاولش را گسترش می دهد و هیبت مخوف خود را زیاد می کند و این سطوت و هیبت، غضب و خشونت شده و شهوت او، انسان ها را مانند سرمه چشم له می کند و به راحتی باد پای چکمه هیولای او آن ها را پراکنده و فراری می سازد که «لایبقی منکم الا قلیلا کالکحل فی العین» این ظلم و حوادث هولناک هم چنان ادامه دارد تا وقتی که آدم ها بر سر عقل بیایند و عقول خفته خود را بیدار  کنند و برای رهایی از این شب سیاه چاره ای بیندیشند و از اعماق وجود خویش خاستار تحول این بنیاد بنیان برانداز شوند.25

 

ز- شکست سفیانی:
حضرت علی علیه السلام فرمودند: سفیانی و [صاحبان] پرچم های سیاه با هم روبرو می شوند که در میان ایشان [صاحبان پرچمهای سیاه] جوانی از بنی هاشم است که در دست چپش خال دارد و پیشاپیش هم مردی از بنی تمیم است که به او شعیب بن صالح می گویند. [این رویایی] در باب اصغر (دروازه شیراز) رخ می دهد. میان آنها درگیری شدیدی پدید می آید که در آن سپاه پرچمان پیروز گشته و سپاه سفیانی متواری می شوند پس از آن مردم آروزی (آمدن) مهدی عجل الله را می کنند و او را می جویند.26

 

ح- سالمترین مکانها در آخر الزمان
سالمترین مکانها در آن زمان (آخر الزمان) کوهستانهاست. پس هنگامی که خراسان مضطرب شود و بین گرگان و طبرستان جنگ واقع گردد و سجستان خراب شود، سالمترین مکانها در این زمان قم است. این همان شهری است که درخشان نامیده شده و در آنجاست جای پای جبرئیل و جایی که آبی از آن می جوشد که هر کسی از آن نوشد از بیماری در امان است.27

 

ط - تلفات پیش از ظهور
حضرت علی علیه السلام فرمودند: چهار فتنه پدید خواهد آمد:
در اولی خونریزی مباح می شود.
در دومی خونریزی و [سرقت] اموال است.
در سومی خونریزی و [سرقت]و [هتک] نوامیس است.
چهارمی [اگر پدیدار شود] حتی اگر در لانه روباه هم باشی باز دچار فتنه خواهی شد.28

 

محقق: زهرا ابراهیم زاده
مدرسه علمیه حضرت نرجس سلام الله علیها